Ngoài những nét tâm lý đại cương ai là người nam đều có, mỗi bạn trai có những khía cạnh tâm lý cá biệt: tất cả làm nên cátính của một người. Các người, vật, hiện tượng hấp dẫn bên ngoài mà ngũ quan cho biết, đã chiếm hết tâm hồn của bạn trai. Họ đang ở khoảng giữa.
Bị thứ tinh thần đó mà bạn trai, dù muốn dù không, mang tật mâu thuẫn. Tôi chỉ nhấn mạnh ở chỗ bạn trai đừng tỏ ra mình là phái yếu ở chỗ chạy theo mê say, thờ lạy ảnh giai nhân. Cũng có những người bị hư đốn bởi hoàn cảnh.
Họ đôi khi vì lý do cần thiết, tỏ ra dịu ngọt với ai đó một lúc. Vào tuổi thanh xuân, bạn trai nào mà không có lần nghĩ y như Ozanam. Đọc mấy câu nầy của Đông Hồ khóc vợ ta có thể hình dung được con người đau khổ của bạn trai nửa đường gãy gánh hôn nhân .
Họ chấp tay sau đích đứng xa xa coi con trẻ rượt bướm. Gia đình có bạn, người ta khỏi gặp những bóng ma đen tối của hiểu lầm, thắc mắc, bất thuận. Từ 12 đến 18 xương mũi biến đổi chóng và rắn chắc hơn.
Đối với học hành, họ cũng dành cho một sức chú ý nào đó vì bị cha mẹ buộc học tập vì khi học tập có những cái vui lôi cuốn nào đó do thầy giáo, bạn lớp hay khung cảnh nhà trường. Đừng ai đòi ở họ địa vị xã hội hay chương trình của vị lai. Xã hội kỳ lạ chỗ nầy, xã hội hiểu là có bạn trai: là ai cũng nhận sống theo lý trí và lý tưởng theo thực tế người ta sống bằng tình cảm nhiều hơn.
Lúc thay đổi quần áo họ lo kín đáo. Dĩ nhiên phải biết lựa người để cuộc sống gia đình là một bản cầm sắt tuyệt diệu. Khi danh dự đang lên như diều, lòng xuân đầy bích mộng, Nã Phá Luân yêu một thiếu nữ tuyệt sắc, giàu sang tên Désirée.
Nhưng đ àn ông thanh niên thì coi thường sự thấy trước ngó sau. Chúng ta phải phá cái hàng rào quen thuộc ấy, nó làm cho ta coi thường, ai cũng như nấy. Có bạn nào già mồm mép thuyết đúng tâm lý thì các bạn khác khoái cười rùm lên.
Ai đã từng len lỏi vào cuộc giáo luyện thanh niên đều nhiều phen gặp những nam thanh ưa chụm ba chụm bảy hay kéo đi cà rểu ngoài phố, ở bờ sông, trong hoa viên để khi thì to tiếng, khi rù rì, rủ rỉ bàn chuyện ái tình. Nhưng cách chung bạn trai không có tâm hồn lầy lụa sớm quá vậy. Nhứt là tôi phải khéo xử với vô số bè bạn học sinh, hay sinh viên, vân vân.
Không có niềm vui nào đậm đ à bằng niềm vui sau lúc thắng được cơn cám dỗ về thể xác thịt. Họ đặt mình vào một hoàn cảnh bế tắc: Sợ tình cầm cờ nó ra tình cầm sắt hồi nào mình không hay.
Không phải bạn trai không thèo lẽo, kiếm chuyện gây và nóng nảy nhưng họ không như bạn gái thường xuyên trong sự đa ngôn và thắc mắc. Bạn trai muốn nói chuyện với bạn gái, mà không có cơ hội, lý do hay bị phản đối nên phương thế vớt vát là chọc ghẹo. Công giáo thì khả quan nhất nhưng rất gắt.